سالمندی مرحلهای از زندگی است که با تغییرات فیزیولوژیک، افزایش بیماریهای مزمن و بالا رفتن احتمال نیاز به دارودرمانی همراه است و بی شک مصرف درست و ایمن داروها در این دوران نقش اساسی در حفظ استقلال، پیشگیری از ناتوانی و ارتقای کیفیت زندگی سالمند دارد و با توجه به اینکه بسیاری از سالمندان قادر به مدیریت دقیق داروهای خود نیستند، مراقبین– چه اعضای خانواده و چه مراقبین رسمی – نقشی حیاتی در اجرای صحیح دارودرمانی ایفا میکنند.
یک عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و کارشناس ارشد پرستاری سالمندی در اینخصوص، فراموشی مصرف دارو در سالمندان را بسیار شایع دانست و گفت: راه برخورد با آن برای هر دارو متفاوت است و تاکید کرد: برخی داروها نباید در صورت فراموشی، دو برابر مصرف شوند.
داروهایی که هرگز نباید دو نوبت پشتسرهم مصرف شوند
به گزارش روابط عمومی دانشگاه وهاب کرمی وند با بیان اینکه برخی داروها هرگز نباید دونوبت پشت سرهم مصرف شوند گفت: وارفارین جزو این داروهاست زیرا موجب خونریزی خطرناک (معده، مغز، بینی) می شود و اگر کمتر از 8–6 ساعت از زمان نوبت گذشته باشد باید همان موقع مصرف شود و اگر به نوبت بعدی نزدیک شدهایدحتماً از نوبت فراموششده صرفنظر کنید و هرگز دو برابر نخورید.
وی با اشاره به اینکه دیگوکسین نیز یکی دیگر از داروهایی است که هرگز نباید دونوبت پشت سرهم مصرف شوندگفت: این دارو خطر مسمومیت با علائم تهوع، تاری دید، ضربان نامنظم قلب را به همراه دارد و در صورتی که نزدیک نوبت بعدی است، نوبت فراموششده را کامل حذف کنید.
کرمی وند همچنین با تاکید بر اینکه متفورمین، انسولین و اکثر داروهای قندی نیز نباید دو برابر مصرف شوند گفت: دو برابر کردن انسولین خطرناک است و میتواند منجر به شوک هیپوگلایسمی(افت قند خون) شود.
به گفته وی داروهای ضد فشارخون نیز درصورتی که دو نوبت پشتسرهم مصرف شوند میتواند باعث افت شدید فشار شود.
داروهای پرخطر در سالمندان و ضرورت مراقبت دقیق
کرمی وند در ادامه به برخی داروها در سالمندان که ریسک عوارض بالاتری دارند و مصرف نادرست آنها میتواند بسیار خطرناک باشد نیز اشاره کرد و گفت:وارفارین باخطر خونریزی شدید ، دیگوکسین خطر سمیت قلبی ، انسولین و داروهای قند با خطر هیپوگلایسمی و بنزودیازپینها (دیازپام، کلونازپام) نیز با خطر افتادن، گیجی، خوابآلودگی نمونههایی از داروهای پرخطر هستند.
به گفته وی داروهای ادرارآور نیز خطر کمآبی و اختلال الکترولیت ، داروهای ضد درد مخدر خطر تنفس آهسته، یبوست شدید و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) نیز خطر خونریزی گوارشی و آسیب کلیه را به همراه دارند و از دیگر داروهای پرخطر می باشند.
تغییرات مرتبط با سالمندی و اهمیت توجه در تجویز دارو
این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به اینکه تغییرات بدنی در سالمندان باعث میشود بدن آنها واکنش متفاوتی نسبت به داروها نشان دهد گفت: به طور مثال کاهش عملکرد کلیه و کبد؛باعث تجمع داروها و افزایش خطر مسمومیت میشود ، کاهش توده عضلانی و افزایش چربی بدن ؛بر توزیع داروها اثر می گذارد و مصرف چند دارو که در سالمندان شایع می باشدنیز عامل مهمی در بروز تداخلات دارویی است.
کرمی وند ، دارودرمانی سالمندان را نیازمند دقت، پایش و آگاهی بیشتری نسبت به سایر گروههای سنی دانست و افزود: افزایش حساسیت به داروهای خوابآور، ضداضطراب و داروهای قلبی نیز نیازمند احتیاط در دوز و فواصل مصرف دارد.